Οι θέσεις του χρωματικού γένους στο Δοξαστάριον του Ιακώβου πρωτοψάλτου

Η παλαιογραφία της βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής αποτελεί σήμερα έναν από τους πιο δυσπρόσιτους και πολυσχιδείς επιστημονικούς κλάδους στο πεδίο έρευνας της βυζαντινής μουσικολογίας. Τα σημάδια της παλαιάς γραφής, όπως π.χ. το ουράνισμα και το αντικενωκύλισμα, εμπεριέχουν μελωδικές φράσεις οι οποίες είναι κρυμμένες στο ψαλτικό κοινό. Οι τρεις μεταρρυθμιστές της νέας γραφής, Χρύσανθος εκ Μαδύτων, Γρηγόριος Πρωτοψάλτης και Χουρμούζιος, γνώριζαν σε άριστο επίπεδο αυτές τις μελωδικές φράσεις και ως εκ τούτου εξήγησαν ένα πολύ μεγάλο μέρος του ρεπερτορίου της βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής στην νέα γραφή. Αμέλησαν όμως να μας καταγράψουν σε ένα χειρόγραφο ή έστω σε ένα βιβλίο τις ενέργειες αυτών των σημαδιών, προφανώς επειδή ένα τέτοιο εγχείρημα δεν θα είχε καμία χρησιμότητα από την στιγμή που η νέα γραφή θα αντικαθιστούσε την παλαιά. Ένα μέρος αυτής της χαμένης γνώσης καλύπτει αυτό το βιβλίο, με τίτλο “Οι Θέσεις του Χρωματικού Γένους στο Δοξαστάριο του Ιακώβου Πρωτοψάλτου”. Ο Γεώργιος Καραζέρης, Λαμπαδάριος του Ιερού Καθεδρικού Ναού Αγίας Τριάδος Πειραιώς, και τέως Παραδομέστικος της
Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, ύστερα από τρία και πλέον έτη ενδελεχούς συγκριτικής έρευνας μεταξύ χειρογράφου του Δοξασταρίου του Ιακώβου Πρωτοψάλτου στην παλαιά γραφή και την δίτομη εξήγησή του από τις Εκδόσεις Επέκταση, παραθέτει τις ενέργειες όλων των σημαδιών της παλαιάς γραφής στα δοξαστικά του χρωματικού γένους, στο παλαιό στιχηράριο. Ο μελετητής/ιεροψάλτης θα βρει αναλυτική λίστα θέσεων όλων των σημαδιών, με τις αντίστοιχες πηγές της κάθε περίπτωσης, στο τέλος του βιβλίου και δεύτερον ανάλυση της σχέσης ποίησης-μέλους στο Δοξαστικό των Αίνων των Αγίων Παθών και στο Δοξαστικό των Αίνων “Και νυν” των Χριστουγέννων βασισμένη στην ενέργεια των σημαδιών της παλαιάς γραφής. Το παρόν βιβλίο αποτελεί προμετωπίδα για την εύρεση της λεγόμενης Κλείδας ανάμεσα στην παλαιά γραφή και στην νέα γραφή βασισμένο σε πηγές ακολουθώντας την μεθοδολογία του ίδιου του Χρυσάνθου εκ Μαδύτων, περί συγκριτικής προσέγγισης στην εύρεση των θέσεων.